Rezeption – oder was? Adaptive Übersetzung im Kontext der Politik (zwischen Zitation und Plagiat)

Anna Bednarczyk

anbednar@o2.pl
Universität Łódź (Poland)

Abstract

In diesem Artikel wird die Frage der Rezeption in Bezug auf Ausgangs- und Zielrezipienten untersucht. Die Untersuchung basiert auf der Differenzierung von Perzeption, die als Wahrnehmung behandelt wird, und Rezeption, die als verständnisvolles Empfangen und Konsequenzen der Rezeption in der Zielkultur bzw. möglicher Einfluss eines bestimmten Textes auf die Zielkultur definiert wird. Für die Analyse wird eine vergleichende Methode gewählt, die auf dem polysystemischen Konzept der Übersetzung beruht. Zur Veranschaulichung der Rezeptionsproblematik werden Textbeispiele gewählt, deren Rezeption von weltanschaulichen und politischen Faktoren abhängt, oder auch auf sprachliche und kulturelle Unterschiede zurückzuführen ist. Analysiert wird die Verwendung von Zitaten, sowie verschiedene Arten von „Entlehnung“ im Zieltext und sogar Plagiaten auf der verbalen, musikalischen und grafischen Ebene. Damit wird nicht nur die Vielzahl der Faktoren, die die Rezeption des Textes beeinflussen, sondern auch unterschiedliche Rezeptionsweisen durch Zielrezipienten aufgezeigt. Die angeführten Beispiele belegten auch die Möglichkeit einer bewussten Verfälschung der Rezeption sowie von irrtümlichen Assoziationen, die bei Zielrezipienten ausgelöst werden können.

Darüber hinaus wird betont, dass die Rezeption eines bestimmten Textes von der individuellen Wahrnehmung abhängt. Abschließend wird die Rezeption in bewusste und unbewusste Rezeption sowie in eine dem Original angemessene Rezeption und eine falsche Rezeption, die bewusst verfälscht werden kann, unterteilt. Zum Schluss wird hervorgehoben, dass die Veränderungen in der Übersetzung oft auf den Übersetzer: seine Absicht, seine Weltsicht und sein gewähltes Ziel zurückzuführen sind.


Schlagworte:

Übersetzung, Rezeption, Wahrnehmung, Text , Musik

Literaturhinweise

Adela Velarde Pérez (Adelita). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Adela_Velarde_P%C3%A9rez. Google Scholar

Choma-Suwała, Anna. Recepcja poezji ukraińskiej przez pisarzy lubelskiego środowiska literackiego w okresie międzywojennym: próby interpretacji. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2019. Google Scholar

Mała encyklopedia przekładoznawstwa, edited by Urszula Dąbska-Prokop. Częstochowa: Educator, 2000. Google Scholar

Nowa encyklopedia przekładoznawstwa, edited by Urszula Dąbska-Prokop. Kielce: Wyższa Szkoła Umiejętności im. Stanisława Staszica w Kielcach, 2010. Google Scholar

Gaszyńska-Magiera, Małgorzata, and Zuzanna Kołodziejska. Recepcja prze-kładów literatury iberoamerykańskiej w Polsce w latach 1945-2005 z per-spektywy komunikacji międzykulturowej. Kraków: Wydawnictwo Uniwer-sytetu Jagiellońskiego, 2011. Google Scholar

Jarmuszkiewicz, Anna. “Retoryka kulturowa jako model recepcji i interpre-tacji.” In Prze(d)sądy. O czytaniu kultury, edited by Julian Czurko, and Mi-chał Wróblewski, 31–41. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2014. Google Scholar

Jarmuszkiewicz, Anna. “Recepcja literacka – jak może być rozumiana we współczesnym literaturoznawstwie?” Pamiętnik Literacki, no. 1 (2019), 140–148. Google Scholar

Jędrzejko, Paweł. “Wspólnota śmiechu a “myślenie kolonizujące” – czyli Google Scholar

z czego nie śmieją się Anglicy.” In Komizm a przekład, edited by Piotr Fast, 78–97. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1997. Google Scholar

Kizeweter, Magdalena. [Subject syllabus:] “Recepcja przekładu w środowi-sku docelowym.” https://informatorects.uw.edu.pl/pl/courses/view? Google Scholar

prz_kod=3301-JS2813. Google Scholar

Korczak, Janusz. King Matt the First. Translated by Richard Lourie, with in-troduction by Bruno Bettelheim. New York: Farrar, Straus & Giroux, 1986. Google Scholar

Korczak, Janusz. Król Maciuś Pierwszy. Warszawa: Towarzystwo Wydawni-cze w Warszawie, 1923. Google Scholar

Корчак, Януш [Korczak, Janusz]. Король Матиуш Первый. Translated by Наталья Подольская [Nataliya Podolskaya], 1972. https://www.litres.ru/book/yanush-korchak/korol-matiush-pervyy-korol-matiush-na-neobitaemom-ostrove-68495633/chitat-onlayn/page-2/. Google Scholar

La Adelita, Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/La_Adelita. Google Scholar

Recepcja. Transfer. Przekład, edited by Jan Koźbiał, vol. I–VII. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. Google Scholar

Leksykon PWN, edited by Adam Karwowski. Warszawa: PWN 1972. Google Scholar

Лукомников, Герман [Lukomnikov, Herman]. “Минимализм: найди несколько отличий” [Minimalizm: najdi nieskolko otliczyj]. Новое литературное обозрение [Novoye literaturnoye obozreniye], no. 23 (1997): 329–330. Google Scholar

Маслов, Андрей [Maslov, Andrey]. “Белгородские полицейские составили восемь протоколов за дискредитацию российских военных” [Biełgorodskije policejskije sostawili wosieḿ protokołow za diskrieditacyju rossijskich wojennych]. Fonar.TV, 4.07.2022. https://www.rosbalt.ru/news/2022-07-04/v-belgorode-professora-filologa-budut-sudit-za-frazu-pust-vsegda-budet-solntse-pust-vsegda-budet-nebo-i-antivoennye-frazy-4949110. Google Scholar

Медвідь, В’ячеслав [Medvid, Vyacheslav]. Аделька й Адам [Adelka i Adam]. https://litgazeta.com.ua/articles/adelka-j-adam/. Google Scholar

Минор, Дана [Minor, Dana]. “Я получила тяжёлую весть о гибели своего племянника” [Ja połuczyła tiażołuju wiest́ o gibieli swojego plemiannika]. Fonar.TV, 19.07.2024. https://fonar.tv/article/2022/07/ Google Scholar

/ya-poluchila-tyazheluyu-vest-o-gibeli-svoego-plemyannika-kak-eks-prepodavatelya-sudili-za-diskreditiruyuschie-voennyh-kommentarii. Google Scholar

Подревский, Константин [Podrevsky, Konstantin] (lyrics), Фомин, Борис [Fomin, Boris] (music). Дорогой длинною [Dorogoj dlinnoju] 1924. https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE% Google Scholar

D0%B3%D0%BE%D0%B9_%D0%B4%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%8E. Google Scholar

Skwara, Marta. “Recepcja twórcy obcego jako ‘stare’ i ‘nowe’ zagadnienie komparatystyczne.” In Komparatystyka dzisiaj. Vol. 1: Problemy teore-tyczne, edited by Ewa Szczęsna, and Edward Kasperski, 146–159. Kra-ków: Universitas, 2010. Google Scholar

Skwara, Marta. Polskie serie recepcyjne wierszy Walta Whitmana. Monografia wraz z antologią przekładów. Kraków: Universitas, 2014. Google Scholar

Słownik Języka Polskiego, vol. III R-Ż, edited by Mieczysław Szymczak. War-szawa: PWN, 1985. Google Scholar

Słownik polskiej terminologii przekładoznawczej, edited by Łukasz Bogucki, Joanna Dybiec-Gajer, Maria Piotrowska, and Teresa Tomaszkiewicz. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2019. Google Scholar

Słownik Terminów Literackich, edited by Stanisław Sierotwiński. Kraków: WSP w Krakowie, 1960. Google Scholar

Słownik terminów literackich. Wydawnictwa Edukacyjne WIKING, 2005–2008. http://www.wiking.edu.pl/article.php?subject=J%EAzyk%20Polski&id=583. Google Scholar

Słownik Wyrazów Obcych PWN, edited by Jan Tokarski. Warszawa: PWN, 1971. Google Scholar

Szymański, Edward (lirycs), and Dunayevsky, Izaak (music). Zdobywczym krokiem. https://staremelodie.pl/piosenka/3506/Zdobywczym_krokiem. Google Scholar

Święcicki, Wacław (lirycs), and Pławiński, Józef (music). Warszawianka 1905, 1879. https://pl.wikipedia.org/wiki/Warszawianka_1905. Google Scholar

Those Were the Days. In Wikipedia. https://ru.wikipedia.org/wiki/Those_ Google Scholar

Were_the_Days. Google Scholar

Южанинова, Ульяна [Yuzhaninova Ulyana]. Суд оштрафовал жителя Перми на 30 тысяч рублей за цитату из детской песни [Sud osztrafował żytiela Piermi na 30 tysiacz rublej za cytatu iz dietskoj pie-sni]. https://59.ru/text/incidents/2022/06/18/71420555/. Google Scholar

Кржижановский, Глеб [Krzhizhanovsky, Gleb]. Варшавянка [Varshavian-ka]. https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D1%80 Google Scholar

%D1%88%D0%B0%D0%B2%D1%8F%D0%BD%D0%BA%D0%B0. Google Scholar

Wojtasiewicz, Olgierd. Wstęp do teorii tłumaczenia. Wrocław: Ossolineum, 1957. Google Scholar

Ошанин, Лев [Oshanin Lev] (lyrics), and Островский, Аркадий [Ostrovsky Arkady] (music). Пусть всегда будет солнце [Pustʹ wsiegda budiet sołnce], 1962. https://www.youtube.com/watch?v=paxlqGUxffw. Google Scholar

La Adelita. https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&q=La+Adelita#fpstate=ive&ip=1&vld=cid:60b28c62,vid:hlGtOv-QEQQ,st:0. Google Scholar

Лебедев-Кумач, Василий [Lebedev-Kumach, Vasily] (lyrics), and Дунаевский, Исаак [Dunayevsky, Isaak] (music). Марш веселых ребят [Marsz wiesiełych riebiat], 1934. https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&sca_esv=62807fa8b11614b1&sxsrf=ACQVn09VboXCL6V5obXHxgDscrfyj5z49g:1711912100726&q=%D0%92%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%8B%D0%B5+%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%8F%D1%82%D0%B0+%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%88&tbm=vid&source=lnms&prmd=vinbz&sa=X&ved=2ahUKEwjI35nFmZ-FAxVYJxAIHV_ Google Scholar

uBfoQ0pQJegQIDRAB&biw=1920&bih=947&dpr=1#fpstate=ive&vld=cid: Google Scholar

edbdf21c,vid:fiSSxMKBuRQ,st:0. Google Scholar

Повстань, народе мій [Powstanʹ, narodie mіj]. March of the Insurgents of the Ukrainian People’s Republic, 1919. https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&q=%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D1%81%D1% Google Scholar

%D0%B0%D0%BD%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5+%D0%BC%D1%96%D0%B9#fpstate=ive&ip=1&vld=cid:860243ba,vid:bFvH4XPRWzw,st:0. Google Scholar

Повстань, народе мій [Powstanʹ, narodie mіj]. March of the Insurgents of the Ukrainian People’s Republic, 2022. https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&q=%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D1%81%D1% Google Scholar

%D0%B0%D0%BD+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5+%D0%BC%D1%96%D0%B9#fpstate=ive&vld=cid:73381d5f,vid:DWnrQiexoO4,st:0. Google Scholar

Лебедев-Кумач, Василий [Lebedev-Kumach, Vasily] (lyrics), and Александров, Александр [Alexandrov, Alexander] (music). Священная война [Swiaszczennaja wojna], 1941. https://www.youtube.com/watch?v=IrIE0NsAZQI. Google Scholar

Shaggy. Those Days (feat Nash). https://www.youtube.com/watch?v=ysRKPGgBR1o. Google Scholar

Those Were the Days. Translated by Eugene Raskin. https://www.youtube.com/ Google Scholar

watch?v=JnxTT7XXMPA. Google Scholar

Karo. Adelita. http://teledyski.info/teksty/?m=2&a=karo&p=adelita. Google Scholar

Duet Karo – Śląskie Szlagry. https://www.youtube.com/watch?v=ajp4TRHbFts. Google Scholar

Gabrielle. https://www.google.com/search?client=firefox-b-e&sca_esv= Google Scholar

e2dc8174cd1c459c&sxsrf=ACQVn0-pMGe5EiRkLyuy_EcDx_hOEkPW Google Scholar

-Q:1711957673462&q=Gabrielle+Hootenanny+Singers&tbm=vid&source=lnms&prmd=ivnbz&sa=X&ved=2ahUKEwj45_ynw6CFAxVnR_ Google Scholar

EDHd4cBCEQ0pQJegQICxAB&biw=1920&bih=947&dpr=1#fpstate=ive&vld=cid:14fa4af5,vid:0xoqIIq068U,st:0. Google Scholar

Stig Rossner & Bengt Thomas (lyrics), and Arkady Ostrovsky (music). Ga-brielle. Accessed March 28, 2024. https://sv.wikipedia.org/wiki/ Google Scholar

The_Northern_Lights_-_Gabrielle. Google Scholar

Adela Velarde Pérez (Adelita). https://en.wikipedia.org/wiki/Adela_Velarde_P%C3%A9rez. Google Scholar


Veröffentlicht
2024-11-30

Cited By / Teilen

Bednarczyk, A. (2024). Rezeption – oder was? Adaptive Übersetzung im Kontext der Politik (zwischen Zitation und Plagiat). Transfer. Reception Studies, 9(1), 121–147. https://doi.org/10.16926/trs.2024.09.06

Authors

Anna Bednarczyk 
anbednar@o2.pl
Universität Łódź Poland

Statistics

Abstract views: 0
PDF downloads: 0


Lizenz

Copyright (c) 2024 Transfer. Reception Studies

Creative-Commons-Lizenz
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Nicht-kommerziell - Keine Bearbeitungen 4.0 International.

Ähnliche Artikel

1 2 3 4 5 6 7 > >> 

Sie können auch eine erweiterte Ähnlichkeitssuche starten für diesen Artikel nutzen.