Czy rosyjska luna to polski księżyc? Sensy i nonsensy w przekładzie i recepcji rodzaju gramatycznego

Edyta Manasterska-Wiącek

edyta.manasterska-wiacek@mail.umcs.pl
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (Polska)

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest zbadanie, jakie znaczenie ma rodzaj gramatyczny w przekazywaniu znaczeń oraz jakich trudności ta kategoria gramatyczna może przysporzyć tłumaczom. Na potrzeby badania została stworzona w języku rosyjskim bajka, której osią jest rodzaj gramatyczny wpływający na sens tekstu. Co ciekawe, wszystkim istotnym w bajce rzeczownikom danego rodzaju w oryginale odpowiadają ekwiwalenty innego rodzaju w przekładzie. Zamiana rodzaju modyfikuje przekaz płynący z bajki, niekonsekwencja w jego użyciu burzy wymowę opowiadania. Celem sprawdzenia, jakie konsekwencje dla recepcji czytelniczej mają podjęte przez tłumaczy decyzje, ocenie odbiorców poddano trzy tłumaczenia wykonane przez studentów rusycystyki. W wyniku tego eksperymentu stwierdzono, że rodzaj gramatyczny decyduje o fizycznych i psychicznych cechach postaci i ich zachowaniach, kreuje świat przedstawiony, wpływa na recepcję tekstu oraz jest kategorią, której nie można używać bezrefleksyjnie.


Słowa kluczowe:

rodzaj gramatyczny w przekładzie, znaczenie kategorii rodzaju w przekładzie, przekład dla dzieci, gender w przekładzie

Bibliografia

Dąbrowska, Anna, Urszula Dobosz, and Małgorzata Pasieka. Co warto wiedzieć. Poradnik metodyczny dla nauczycieli języka polskiego jako obcego na Wschodzie. Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa 2010. Google Scholar

Jurkowski, Marian. “Rodzaj gramatyczny rzeczowników obcego pochodzenia w języku polskim i ukraińskim.” Prace Filologiczne, vol. XLII (1997): 81–90. Google Scholar

Kępińska, Alina. Kształtowanie się polskiej kategorii męsko- i niemęskoosobowości. Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2006. Google Scholar

Komorowska, Hanna. Metodyka nauczania języków obcych. Wydawnictwo Fraszka Edukacyjna, Warszawa 2005. Google Scholar

Krawczuk, Ałła. “Gramatyczna kategoria rodzaju w języku polskim i ukraińskim: paralele i kontrasty a glottodydaktyka.” Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, vol. LVIII (2012): 151–167. Google Scholar

Kwiatkowska, Tatiana. “Gramatyczna kategoria rodzaju dla zapożyczeń w języku polskim: paralele i różnice.” Acta Polono-Ruthenica 19 (2014): 217–229. Google Scholar

Lipiarz, Adrianna. “Różnice w przyjaźni między kobietami a mężczyznami.” EUPHIRE, January 10, 2022. https://euphire.pl/artykul/kobieca-i-meska-przyjazn-czym-sie-roznia/ . Google Scholar

Lubocha-Kruglik, Jolanta. “Co nam przeszkadza w tłumaczeniu, czyli jeszcze o barierach w przekładzie.” In Przestrzenie przekładu, edited by Jolanta Lubocha-Kruglik, and Oksana Małysa, 13–29. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016. Google Scholar

Pałuszyńska, Edyta. “Kategoria rodzaju gramatycznego w systemie językowym, dyskursie i glottodydaktyce.” Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców, eds. Grażyna Zarzycka, Beata Grochala, and Iwona Dembowska-Wosik, vol. 26 (2019): 413–423. http://dx.doi.org/10.18778/0860-6587.26.28 Google Scholar

Seretny, Anna. Stefańczyk, Wiesław T. “Współczesne ujęcia kategorii rodzaju gramatycznego w polszczyźnie a praktyka (glotto)dydaktyczna – wprowadzenie.” Postscriptum Polonistyczne 1 (19) (2017): 72–85. Google Scholar

Stefańczyk, Wiesław T. Kategoria rodzaju i przypadka polskiego rzeczownika. Próba synchronicznej analizy morfologicznej. Wydawnictwo UJ, Kraków 2007. Google Scholar

Stefańczyk, Wiesław T. “Rodzaj gramatyczny w polszczyźnie i w językach wschodniosłowiańskich. Rozważania na marginesie biernika.” Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców 28 (2021): 105–116. Google Scholar

Zaron, Zofia. Aspekty funkcjonalne polskiej kategorii rodzaju. Charakterystyka fleksyjna. Wydawnictwo “Aušra”, Warszawa-Puńsk 2004. Google Scholar


Opublikowane
2024-11-30

Cited By / Share

Manasterska-Wiącek, E. (2024). Czy rosyjska luna to polski księżyc? Sensy i nonsensy w przekładzie i recepcji rodzaju gramatycznego . Transfer. Reception Studies, 9(1), 173–189. https://doi.org/10.16926/trs.2024.09.14

Autorzy

Edyta Manasterska-Wiącek 
edyta.manasterska-wiacek@mail.umcs.pl
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Polska

Statystyki

Abstract views: 0
PDF downloads: 0


Licencja

Prawa autorskie (c) 2024 Transfer. Reception Studies

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.


Podobne artykuły

1 2 3 4 5 6 > >> 

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.