Granice (nie)przyzwoitości. Dysforia. Przypadki mieszczan polskich Marcina Kołodziejczyka w kontekście polskiej recepcji Gabriele Wohmann
Joanna ŁAWNIKOWSKA-KOPER
j.lawnikowska-koper@ujd.edu.plUniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie (Częstochowa) (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-7889-8496
Abstrakt
Przedmiotem artykułu jest polska recepcja twórczości zmarłej w 2015 roku wybitnej pisarki zachodnioniemieckiej Gabriele Wohmann, uznawanej przez krytykę literacką za mistrzynię krótkiej prozy oraz znakomitą obserwatorkę społeczeństwa doby wzrostu gospodarczego, która w swych opowiadaniach krytykuje „mieszczańskość” współobywateli i porusza uniwersalne tematy miłości, lęku, samotności, wykluczenia i śmierci. Wobec nielicznych tłumaczeń jej utworów na język polski recepcja Wohmann w obiegu krytycznym jest ograniczona, zauważalna jest natomiast w polskim dyskursie akademickim, lecz ogranicza się do germanistyki. Wohmann powraca jednak implicite (transfer równoległy) w tomie prozatorskim Marcina Kołodziejczyka Dysforia. Przypadki mieszczan polskich (2015). Zgodnie z tezą przyjętą w artykule, społeczeństwo polskie po 1989 przypomina w swych postawach i wyborach, które związane są z rodzącą się w Polsce klasą średnią i nowym mieszczaństwem, krytycznie opisywane przez niemiecką autorkę społeczeństwo zachodnionie-mieckie trzydzieści i czterdzieści lat wcześniej.
Słowa kluczowe:
Gabriele Wohmann, recepcja w Polsce, mieszczańskość, Marcin Kołodziejczyk, Dysforia. Przypadki mieszczan polskich.Bibliografia
Bibliografia
Bereza H., Gabriele Wohmann, „Twórczość” 1977, 2, s. 134–136. Google Scholar
Bereza H., Dramatyzm powszednich dni, [w:] idem, Proza z importu, Czytelnik, Warszawa 1979, s. 138–142. Google Scholar
Chołuj B., Matki i ich władza w literaturze niemieckiej, „Teksty Drugie. Teoria literatury, krytyka, interpretacja” 1995, nr 3/4 (33/34), s. 141–157. Google Scholar
Chołuj B., Die Präsenz der Mutter in ausgewählten deutschen und polnischen Texten von Frauen, „Convivium” 1998, s. 223–244. Google Scholar
Czechowicz J., Zbliżenia na człowieczeństwo, źródło: http://krytycznymokiem.blogspot.com/2015/08/dysforia-przypadki-mieszczanpolskich.html [dostęp: 15.05.2017]. Google Scholar
Eichel Ch., Das Pfarrhaus, Quadriga Verlag, Köln 2012. Google Scholar
Ekkehart., Gabriele Wohmann, [w:] idem, Protokoll zur Person. Autoren über sich und ihr Werk, List Verlag, München 1971, s. 145–157. Google Scholar
Habermas J., Strukturwandel der Öffentlichkeit (1962), Strukturalne przeobrażenia sfery publicznej, przeł. W. Lipnik, M. Łukasiewicz; wprow. i red. nauk. oraz weryfikacja tłum. M. Czyżewski, PWN, Warszawa 2007. Google Scholar
Häntzschel G., Gabriele Wohmann. Ein Porträt, in Zusammenarbeit mit J.M. Benz, R. Bolz und D. Ulbricht, (Autorenbücher 30), Beck, München 1982. Google Scholar
[Hasło:] Gabriele Wohmann, źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Wohmann-Gabriele;3997387.html [dostęp: 15.05.2017]. Google Scholar
Jaworska W., „Momentaufnahmen” der Einsamkeit und der Angst, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Filologia Germańska” 1997, z. 23 (321), s. 3–11. Google Scholar
Jaworska W., Der Tagtraum im Leben der Protagonisten in ausgewählten Erzählungen (Helga Königsdorf, Gabriele Wohmann, Franz Hohler), „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Filologia Germańska” 1992, z. 16 (247), s. 117–122. Google Scholar
Jaworska W., Gabriele Wohmanns Erzählungen, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Literaria” 1989, 27, s. 133–150. Google Scholar
Jaworska W., Die Erzählungen „Ländliches Fest” von Gabriele Wohmann, „Acta Universitas Nicolai Copernici” 1987, 188, s. 21–30. Google Scholar
Kofta P. Depresja nad Wisłą [recenzja], źródło: https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/ksiazki/1619581,1,recenzja-ksiazki-marcinkolodziejczyk-dysforia-przypadki-mieszczan-polskich.read [dostęp: 15.05.2017]. Google Scholar
Kołodziejczyk M., Dysforia. Przypadki mieszczan polskich, Wielka Litera, Warszawa 2015. Google Scholar
Koprowski J., Temat: matka, „Nowe Książki” 1981, 16, s. 80–81. Google Scholar
Koźbieł J., Wycieczka z matką [recenzja powieści], „Dziennik Ludowy” 1981, 238, s. 4. Google Scholar
Krzemień T., Gabriele Wohmann (nota), „Kultura” 1981, 37, s. 6. Google Scholar
Kubicki P., Nowi mieszczanie, nowi aktorzy na miejskiej scenie, „Przegląd Socjologiczny” 2011, 60/2–3, s. 203–227. Google Scholar
Ławnikowska-Koper J., Byt urzeczowiony. Obraz codzienności mieszczańskiej w krótkiej prozie Gabriele Wohmann, [w:] Antropologia kultury mieszczańskiej, Prace Interdyscyplinarne IX, red. J. Ławnikowska-Koper, L. Rożek (posthum), Wydawnictwo AJD, Częstochowa 2016, s. 167–180. Google Scholar
Ławnikowska-Koper J., Der fremde Mann. Zu Männergestalten in der Kurzprosa Gabriele Wohmanns, [w:] Germanistische Texte 2, WSP Częstochowa 2000, s. 83–95. Google Scholar
Ławnikowska-Koper J., Die Lebenskrise Hubert Freys. Zur geschlechtsbedingtenRollenanalyse im Roman ‚Frühherbst in Badenweiler‘, [w:] Stimmen schreibender Frauen, red. G. Szewczyk, Śląsk, Katowice 1993, s. 35–46. Google Scholar
Ławnikowska-Koper J., Kinder in der Welt der Erwachsenen. Zu Kinderfiguren in der Kurzprosa von Gabriele Wohmann, [w:] Germanistische Texte 1, WSP Częstochowa 1998, s. 111–125. Google Scholar
Ławnikowska-Koper J., Sorgenkinder. Zum Status der Kindheit in der Kurzprosa von Gabriele Wohmann, [w:] Dziecięce światy w literaturze europejskiej XX wieku, red. J. Ławnikowska-Koper, Wydawnictwo AJD, Częstochowa 2005, s. 81–91. Google Scholar
Ławnikowska-Koper J., Zu gattungsspeifischen Merkmalen der Kurzgeschichten von Gabriele Wohmann, „Studia Neofilologiczne” 2000, 1, s. 55–73. Google Scholar
Lutz-Hilgarth D., Literaturkritik in Zeitungen. Dargestellt am Beispiel Gabriele Wohmanns. Frankfurt/M. 1984 (= Würzburger Hochschulschriften zur neueren deutschen Literaturgeschichte). Google Scholar
Nieznany cel. Antologia opowiadań RFN, red. H. Orłowski, PIW, Warszawa 1974. Google Scholar
Opolski J., Poważna decyzja, „Życie Literackie” 1974, 5/35, s. 11. Google Scholar
Reich-Ranicki M., Bitterkeit ohne Zorn, „Die Zeit” 1967, 29, źródło: https://www.zeit.de/1967/29/bitterkeit-ohne-zorn [dostep: 24.05.2018]. Google Scholar
Scheidgen I., Fünfuhrgespräche. Zu Gast bei Günter Grass, Peter Härtling, Herta Müller, Peter Rühmkorf, Dorothee Sölle, Arnold Stadler, Carola Stern, Martin Walser, Gabriele Wohmann, Eva Zeller, Kaufmann Verlag, Lahr 2008. Google Scholar
Scheidgen I., Gabriele Wohmann. Ich muss neugierig bleiben. Die Biographie, Kaufmann Verlag, Lahr 2012. Google Scholar
Światłowski Z., Auf der Schwelle der siebziger Jahre. Das wiederentdeckte Ich, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Rzeszowie” 1982, 55, s. 36–63. Google Scholar
Światłowski Z., Cena szczerości, „Odra” 1976, 1, s. 103–104. Google Scholar
Światłowski Z., Gabriele Wohmann oder das Mühsal des Existierens, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Rzeszowie” 1984, 59, s. 43–63. Google Scholar
Wohmann G., Bütowowie, przeł. Z. Fonferko, [w:] Nieznany cel, red. H. Orłowski, PIW, Warszawa 1974, s. 232–236. Google Scholar
Wohmann G., Kos, przeł. G. Ociepa, [w:] Labirynt fałszerstw. Antologia krótkiej prozy niemieckojęzycznej, red. E. Białek i N. Honsza, PIW, Warszawa 1994. Google Scholar
Wohmann G., Nachruf, [w:] eadem, Selbstverteidigung. Prosa und anderes, Luchterhand, Berlin 1971. Google Scholar
Wohmann G., Niedziela Kreisandów, przeł. W. Ilińska, „Zwierciadło” 1972, 38, s. 72. Google Scholar
Wohmann G., Piękny dzień, przeł. Z. Fonferko, [w:] Nieznany cel, red. H. Orłowski, PIW, Warszawa, s. 78–80. Google Scholar
Wohmann G., Poważna decyzja, przeł. H. Leonowicz, PIW, Warszawa 1974. Google Scholar
Wohmann, G., Sämtliche_Erzählungen, źródło: http://georgmagirius.de/download/buch_frau_saemtliche_Erzaehlungen.pdf [dostęp: 15.05.2017]. Google Scholar
Wohmann G., Spotkanie w Wenecji, przeł. D. Sochacka-Csato, „Zwierciadło” 1976, 4/25, s. 11. Google Scholar
Wohmann G., Spotkanie, przeł. S. Kaszyński, „Odgłosy Łódzkie” 1968, 10, s. 10. Google Scholar
Wohmann G., Wycieczka z matką, Czytelnik, Warszawa 1981. Google Scholar
Wydmuch M., Poważna decyzja, Gabriele Wohmann, „Nowe Książki” 1974, 5/8, s. 26–27. Google Scholar
Autorzy
Joanna ŁAWNIKOWSKA-KOPERj.lawnikowska-koper@ujd.edu.pl
Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie (Częstochowa) Polska
https://orcid.org/0000-0001-7889-8496
Statystyki
Abstract views: 124PDF downloads: 27
Inne teksty tego samego autora
- Anna Majkiewicz, Joanna Ławnikowska-Koper, Paul Martin Langner, Afektywna kultura? Od Redaktorów , Transfer. Reception Studies: Tom 5 (2020): AFEKTYWNA KULTURA. TRANSFER – PRZEKŁAD – RECEPCJA (LITERATURA NIEMIECKOJĘZYCZNA, ANGLOJĘZYCZNA I POLSKA)
- Joanna Ławnikowska-Koper, Niemieckojęzyczna literatura Szwajcarii bez tabu , Transfer. Reception Studies: Tom 5 (2020): AFEKTYWNA KULTURA. TRANSFER – PRZEKŁAD – RECEPCJA (LITERATURA NIEMIECKOJĘZYCZNA, ANGLOJĘZYCZNA I POLSKA)
- Anna Majkiewicz, Joanna Ławnikowska-Koper, Kulturotwórczy potencjał tęsknoty. Kilka refleksji filologicznych , Transfer. Reception Studies: Tom 7 (2022): Współczesne tęsknoty w literaturę wpisane
- Joanna ŁAWNIKOWSKA-KOPER, Recepcja twórczości Ericha Hackla w krajach niemieckojęzycznych i w Polsce , Transfer. Reception Studies: Tom 1 (2016): CYRKULACJA LITERATURY NIEMIECKOJĘZYCZNEJ I POLSKIEJ W XXI WIEKU
- Joanna ŁAWNIKOWSKA-KOPER, Barbary Frischmuth (nie)obecność w Polsce. Twórczość pisarki i jej odczytywanie na niemieckojęzycznym i polskim rynku książki , Transfer. Reception Studies: Tom 2 (2017)
- Joanna Ławnikowska-Koper, Anna Majkiewicz, Od redaktorek , Transfer. Reception Studies: Tom 3 (2018)
- Joanna ŁAWNIKOWSKA-KOPER , Zrozumieć obcość. Recepcja literatury niemieckojęzycznej w Polsce po 1989 roku, red. Monika Wolting, Stephan Wolting, Universitas, Kraków 2016, ISBN 978-83-242-2784-6, ss. 540 , Transfer. Reception Studies: Tom 2 (2017)
- Joanna ŁAWNIKOWSKA-KOPER, „Lilith spotyka Kalliope. Austria czyta, dyskutuje i tłumaczy” – międzynarodowa konferencja naukowa i warsztaty, Opole 1–11.04.2018 , Transfer. Reception Studies: Tom 3 (2018)
- Anna Majkiewicz, Joanna Ławnikowska-Koper, Aleksandra Budrewicz, Editors’ note / Od redaktorek , Transfer. Reception Studies: Tom 7 (2022): Współczesne tęsknoty w literaturę wpisane
Podobne artykuły
- annabednarczyk, Recepcja, czyli co? Przekład adaptacyjny w kontekście polityki (między cytatem a plagiatem) , Transfer. Reception Studies: Tom 9 (2024): The Literature (of the) “now.” Interventions, Trends and Revisions
- Joanna ŁAWNIKOWSKA-KOPER, Barbary Frischmuth (nie)obecność w Polsce. Twórczość pisarki i jej odczytywanie na niemieckojęzycznym i polskim rynku książki , Transfer. Reception Studies: Tom 2 (2017)
- Jolanta PACYNIAK, Recepcja twórczości Jenny Erpenbeck w Polsce i w krajach niemieckojęzycznych , Transfer. Reception Studies: Tom 1 (2016): CYRKULACJA LITERATURY NIEMIECKOJĘZYCZNEJ I POLSKIEJ W XXI WIEKU
- Joanna ŁAWNIKOWSKA-KOPER, Recepcja twórczości Ericha Hackla w krajach niemieckojęzycznych i w Polsce , Transfer. Reception Studies: Tom 1 (2016): CYRKULACJA LITERATURY NIEMIECKOJĘZYCZNEJ I POLSKIEJ W XXI WIEKU
- Aleksandra JACKIEWICZ, W poszukiwaniu potwierdzenia własnego głosu poetyckiego poprzez tłumaczenie: współczesna poezja polska w przekładzie na język hiszpański , Transfer. Reception Studies: Tom 3 (2018)
- Gabriela JELITTO-PIECHULIK, Recepcja twórczości Ricardy Huch w Polsce , Transfer. Reception Studies: Tom 1 (2016): CYRKULACJA LITERATURY NIEMIECKOJĘZYCZNEJ I POLSKIEJ W XXI WIEKU
- Aneta JURZYSTA, Milczenie werblisty, czyli Günter Grass w ocenie prasy niemieckiej i polskiej po śmierci , Transfer. Reception Studies: Tom 1 (2016): CYRKULACJA LITERATURY NIEMIECKOJĘZYCZNEJ I POLSKIEJ W XXI WIEKU
- Aleksandra Budrewicz, Marie Corelli w Polsce. W setną rocznicę jej śmierci , Transfer. Reception Studies: Tom 9 (2024): The Literature (of the) “now.” Interventions, Trends and Revisions
- Weiting Zhao, „Współodczuwanie”. Drogi recepcji twórczości Czesława Miłosza w Chinach , Transfer. Reception Studies: Tom 5 (2020): AFEKTYWNA KULTURA. TRANSFER – PRZEKŁAD – RECEPCJA (LITERATURA NIEMIECKOJĘZYCZNA, ANGLOJĘZYCZNA I POLSKA)
- Rafał POKRYWKA, Polska recepcja niemieckojęzycznej powieści o miłości XXI wieku , Transfer. Reception Studies: Tom 1 (2016): CYRKULACJA LITERATURY NIEMIECKOJĘZYCZNEJ I POLSKIEJ W XXI WIEKU
Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.